Gökkuşağı Neden Yuvarlak Olur?
Åžubat 11, 2012
Gökkuşağı dediğimiz o doğa harikası alet, güneş ışınlarının bir yağmur bulutunun içindeki damlalarda kırılması ile oluşur. Aslında sadece burada değil aynı şekilde bir şelaleden veya bir fıskiyeden akan sudan bile gökkuşağı oluşabilir.
GökkuÅŸağı her zaman bir çember ÅŸeklindedir. Bunun nedeni sanılanın aksine dünyanın yuvarlak olması falan deÄŸildir. (Ki öyle olsa idi bir fıskiyede oluÅŸan gök kuÅŸağının düz olması gerekirdi!!) Bunun tek sebebi ışıkların damlalarda teker teker kırılmasıdır…
Şekilde gördüğünüz gibi herhangi bir damlaya gelen güneş ışığı mordan kırmızıya kadar sırası ile kırılır. Fakat bu kırılan ışınlardan sadece bir tanesi gözümüze ulaşabilir. Diğerleri ise -şu günlerde çok moda bir tabirle!- gözümüzün kapsama alanı dışındadır. Üstlerdeki damlalardan gözümüze kırmızı alttakilerden ise mor ışık ulaşır.
Gözümüze ulaÅŸan kırılmış ışınlar bir çember üstündeki ışınlardır. Bunun dışındakiler gözümüzün görüş alanı dışında kalır. Böylece biz gökkuÅŸağını bir çember ÅŸeklinde görürüz…
Son bir not: EÄŸer güneÅŸ ışınları ile damlalardan kırılıp çıkan ışınlar arasındaki açı 400 ise mor; 420 ise kırmızı ışık görülür. Bu açıların arasındaki açılar da sırasıyla diÄŸer renklerin görülme açılarıdır. Bu yüzden gökkuÅŸağının gözümüzle görülen kısmı 20′dir (42-40!!).
Yükseklere Çıkıldıkça Hava Neden Soğur?
Åžubat 11, 2012
Hava gerçekten de yükseklere çıkıldıkça soğur; bunun nedeni yükseklere çıkıldıkça atmosferin incelmesi yani hava yoğunluğunun azalmasıdır. Şimdi meselenin biraz fiziğine girelim bakalım :
Isının iletim üç değişik yolla olur:
-Konveksiyon (Sobanın odayı ısıtması gibi: Yani soba havayı ısıtır, hava da odayı);
-Radyasyon (Güneşin ısısının uzayda ışınlarla yayılması gibi);
-İletim (Direk ısı yayan cisme temas ederek. Mesela çok üşüyen birinin gidip kalorifer peteklerinin üstüne elini koyması)
Dünyamız ısınırken bu üç yöntemden ikisi; konveksiyon ve radyasyon yöntemleri ile ısınır. Fakat hem dünya güneÅŸten çok uzakta olduÄŸu (böylece üzerine az ışın düştüğü) hem de gelen ışınların bir çoÄŸunun atmosferdeki hava moleküllerine çarpıp enerjilerini aktardıkları için dünyanın ısınmasında konveksiyon daha fazla etkilidir. Yani diÄŸer bir deyiÅŸle güneÅŸ atmosferi ısıtır, atmosfer de dünyamızı…
Atmosferimizin yoÄŸunluÄŸu yükseklere çıkıldıkça azalır. En yoÄŸun hava deniz seviyesindeki havadır. (Bu yüzden daÄŸcılar yüksek tırmanışlarda hem soÄŸuktan koruyucu giysiler hem de oksijen tüpleri taşırlar yanlarında. Hatta çok yükseklerde hava o kadar seyrelir ki oksijen azlığından dolayı ateÅŸ dahi yakamazsınız. Bu kadar yükseklerde kamp yapacak daÄŸcılar yanlarındaki yemekleri kimyevi ısıtıcılarla ısıtırlar.) Bir yerdeki hava yoÄŸunluÄŸu ne kadar az ise bu hava moleküllerinin güneÅŸten alıp ta etraflarına dağıtacakları ısı da o kadar az olacaktır doÄŸal olarak. Ayrıca ne kadar az hava molekülü o kadar az güneÅŸ ışınları ile çarpışma; ne kadar az çarpışma o kadar düşük enerjili olma demektir. Ä°ÅŸte bu yüzden yükseklere çıkıldıkça hava sıcaklığı düşer…
