Aydınlanma
Mart 6, 2008
Işık ışınları vardıkları her noktayı aydınlatır. Her hangi bir yüzeydeki aydınlanma miktarı; ışık kaynağının şiddetine, yüzeyin kaynağa olan uzaklığına ve ışığın yüzeye geliş açısına bağlıdır.
Işık şiddeti ( I ): Bir kaynağın ışık şiddeti, birim zamanda yaydığı ışık enerjisinin bir ölçüsüdür. Birimi candela ( cd )
Işık akısı ( Φ ): Bir ışık kaynağının birim zamanda yaydığı ışık miktarına denir. Birimi lümen ( lm )
1cd şiddetindeki ışık kaynağının 1m yarıçaplı kürenin tüm yüzeyine dik olarak verdiği ışık akısı Φ= 4.π. I
Işık ışınları yüzeyle açı yapıyorsa Φ= 4.π. I.cosα
(α : ışık ışınları ile yüzeyin normali arasındaki açıdır. )
AYDINLANMA ŞİDDETİ
Birim yüzeye düşen ışık akısına aydınlanma şiddeti denir. E ile gösterilir. Birimi lüx ( lx ) tür.
ve Değeri E= I/d² ile hesaplanır.
Eğer gelen ışın yüzeye dik dğilde belirli bir açı ile geliyorsa E= I.cosα/ d² ile hesaplanır. (α : ışık ışınları ile yüzeyin normali arasındaki açıdır. )
FOTOMETRELER
Işık ölçümünde kullanılan alıcıya ışıkölçer ya da fotometre denir. Yağ lekeli ve küresel fotometre gibi çeşitleri bulunur. Herhangi bir ışıkölçerin kalbi ışık alıcısıdır. Bu alıcı genellikle fotokatlandırıcı tüpten meydana gelir. Fotokatlandırıcı tüp gelen ışık şiddetiyle orantılı olarak bir elektrik akımı yaratır. Çıkan akım bir kayıt cihazı tarafından ölçülmeden önce yükseltilmelidir, aksi halde oluşan akım çok düşük olacaktır.
Işıkölçerdeki önemli parçalardan biri diyaframdır. Bu teleskopun görüş alanında çok küçük bir bölgeden gelen ışığın ölçülmesini sağlar. Bu da genellikle içine ancak bir yıldızı alabilecek genişliktedir. Ancak yine de yıldızın çevresindeki gökyüzünün parlaklık değerleri dahildir ölçümlere. Bu yüzden yıldızın ışığı ölçüldükten sonra hemen yakın çevresinde boş gökyüzünün parlaklığı ölçülür ve bu değer daha sonraki işlemlerde yıldızın değerinden çıkarılır. Bunun nedeni de gökyüzünün tam karanlık olmamasıdır. Atmosferdeki toz parçacıklarından yansıyıp gelen şehir ışıkları vardır.
Bir çok ışıkölçerde farklı diyafram seçenekleri bulunmaktadır. Genellikle bunların içinden en küçük olanının kullanılması tercih edilir. Böylece gökyüzünden gelen ışık minimuma indirilmiş olur. Fakat teleskopun takip mekanizmasının hassas olmaması durumunda yıldızın kayarak diyafram dışına çıkması söz konusudur. Bunun için bir kaç gözlem gecesi takip motorunun hareketi incelenir. Daha sonra uygun bir diyaframda karar kılınabilir.
Işıkölçerin bir diğer elemanı ise dönebilen aynadır. Bu ayna ile ışıkölçere giren ışık bir göz merceğine yönlendirilir. Bu ışıkölçere giden görüntünün nasıl olduğunu görmemizi sağlar. Yani önce bu göz merceğinden bakarak yıldız diyaframın ortasına alınır daha sonra 45° dönebilen düz ayna yardımıyla ışığın fotokatlandırıcı tüpe gitmesi sağlanır.
Fotokatlandırıcıya giden ışınlar teleskoptan ya da yıldızın titreşmesinden kaynaklanan sapmalar gösterebilir. Bu etkiler, doğrudan ölçümleri etkileyeceğinden arındırılması gerekir. Bunu gidermek için ışınlar fotokatlandırıcıya gitmeden önce ışınları paralel hale getirecek bir mercek konur. Bu merceğe Fabry Merceği denir ve bunun sayesinde tüm ışınlar tek bir noktada toplanır.
Işınların ulaştığı fotokatlandırıcı elektrik akımını yaratan ve bunu yükselten esas elemandır. Ölçümlerin hassasiyeti için etrafı manyetik bir kalkanla çevrilmiştir. Böylece çevreden kaynaklanabilecek elektronlardan etkilenmeyecektir. Bu elektronlar akımı değiştirebileceği için böyle bir manyetik kalkana ihtiyaç duyulmuştur.
Işık ölçümünün temeli fotoelektrik olaydır. Bu yüzden çoÄŸu yerde fotoelektrik ışık ölçüm diye de anılır. Gökbilimde çok uzun bir zamandır kullanılan ışıkölçerler yerini yavaÅŸ yavaÅŸ CCD’ lere (Charge Coupled Device – Yük BaÄŸdaÅŸtırıcı Aygıt) bırakmaktadır. Ancak kullanım kolaylığı ve ucuzluÄŸu nedeniyle ışıkölçerler hala en yaygın alıcıdır. Dünya’ da en yaygın ışıkölçer üreticisi OPTEC ve INC’ dır.
Farklı kaynakların aydınlanmaları kıyaslanarak, ışık şiddetinin bulunur. Bu düzeneklere fotometre denir.
Bunsen fotometresinde; ortaya yağlı kağıt ve iki kenarına ışık kaynakları konularak oluşturulur. Yağlı kağıdın her iki tarafındaki aydınlanmalar eşit olunca yağ lekesi görünmez. Böylece ışık şiddeti bilinmeyen ışık kaynağının ışık şiddeti bulunur. İki yüzeyin aydınlanması farklı ise, ışık şiddeti fazla olan yüzeyde yağ lekesi siyah renkte, az aydınlanan yüzeyde beyaz renkte görünür.
Fotometrelerde E1 = E2 geçerlidir. Yani birinci ışık kaynağının aydınlanma şiddeti ile ikinci ışık kaynağının aydınlanma şiddeti birbirine eşitlik esası geçerlidir.
bu konuya ait testi burada bulabilirsiniz
Etiketler: aydınlanma, aydınlanma şiddeti, bilim, birim, candela, diyafram, elektrik, enerji, fotometre, ışık, ışık kaynakları, ışık şiddeti, kaynak, Kaynaklar, konu, Küresel, lüx, miktar, optik, parlak, teleskop
Benzer Yazılar:
Yorumlar
21 Yorumlar to “Aydınlanma”
Sizin Yorumunuz?
çook güzel problem olsa daha ii olurdu
evet proplemlerle anlatılsaymış daha iyi olurmuş ama yinede güzel
bilgi için teşekkürler
başka sefere problem de koyarsanız daha güzel olur
çok güzel olmuş site ellerinize sağlık (emeğe saygı)
teşekür ederim yardımcı oldunuz
paylasım icin tskrler
site güzel olmuÅŸ ama bazı eksikliklerin tamamlanması lazım bence problemle anlatım olsa daha kolay anlardık ama yinede tesekkürler emek verip hazırlamışsınız ALLAH RAZI OLSUN!…
teşekkür ederim
Her şey için tşkler siteniz bize yardımcı olup kolaylık sağladı
bunsen fotometrelerinde aydınlanmanın her iki yüzeyde eşit olduğu söylemi tam doğru olmamakla birlikte kestirme bir sonuçtur.
çünkü ,kaynağın birini çektiğinizde yağlı bölge farkedilir olur.bunun nedeni yağlı bölgenin ışığın bir kısmını diğer tarafa geçirmesidir.dolayısıyla aydınlanma yağlı bölgede daha az olduğu için burası diğer yağsız bölgeye göre koyu görünmektedir.sorun,aydınlanmanın yüzeye düşen ışıkla birlikte yüzeyden yansıyan ışıklarla birlikte ele alınmamasında yatmaktadır.
yani,bir yüzeyde aydınlanma olgusunun gerçekleşmesi için sadece ışıkların o bölgeye düşmesi yetmez.düşen ışıkların en azından bazılarının yansıması gerekir.çünkü hiçbir ışının yansımadığı yüzeyde aydınlanma olgusundan bahsetmek mümkün değildir.
ali seyfi koyuncuoÄŸlu
fizik öğrt.
çok işime yaradı çok saolun:)
ellerinize sağlık coq güzell olmus
bilgiler için teşekkürler
pek fazla bi bilgi bulamadım ama yinede güzeldi ellerinize ve emeğinize aynı zamanda yüreğinize sağlık(saçma oldu galiba)
guzl olmuş azcık da olsa yaradı
çok saolun sizin sayenizde fiziğim 1 yeerine 3 gelicek
cok guzel olmus ama daha gecmiş öss sorularyla renklendırebılırdınız öğrtmnm..ama yınede vakit ayırmışınız bizi bilgilendirmek için.teşekkürler!!!!
yorumlarınız için teşekkürler. sitemde yorumlardada belirttiğiniz gibi, öss içerikli konu sonu testler yada çözümlü örnekler eksik.bu eksiği şu önümüzdeki yaz tatilinde gidermeyi planlıyorum.malum zaman bulamıyorum.
yetersiz yaaa….daha iyi hazırlanabilinirdi! ya yine de saol:-)
Çok saolun elleriniz dert görmesin sorular biraz daha fazlalaşmalı