Ölçme

Kasım 2, 2008

Ölçme bilimin temel bir parçasıdır. Sayılar ve birimler ölçüm yapmak için kullanılırlar. Bazı şeylerin ölçümünde kullanılan sayılar ve birimler hakkında halihazırda bazı bilgileriniz vardır.

Şimdi, herhangi bir şeyin uzunluğunu ne şekilde ölçebileceğinizi düşününüz. Bir cetvele ihtiyaç duyduğunuzu hemen anlıyorsunuz. Herhangi bir şeyi elinize geçirip onun uzunluğunu bir cetvel olarak kullanabilirsiniz. Uzun mesafeleri ölçmek için ayakkabınızın uzunluğunu bir ölçek olarak alabilirsiniz.

Ölçtüğünüz uzunluğun 25 ayak uzunluğunda olduğunu kabul edelim. Aynı ölçümü başkalarına yaptıralım. Onlar aynı sonucu verebilecekler mi? Ölçüm yaptırdığımız kimselerin ayak uzunluklarıoldukça farklıolabilir. Kullanılır olmakla birlikte, ölçüm biriminiz pratik sayılamaz. Pratik ölçümler yapabilmek için, bir ölçme standardı kullanılmalıdır. Standart ise ölçüm yapan bir kimsenin kullandığı sabit bir niceliktir.

Çoğu kimselerin kullandığı birimler sistemi metrik sistemdir. Tüm ülkelerdeki bilim adamları çalışmalarında bu birimleri kullanmaktadırlar. Yeryüzündeki tüm bilim adamları diğerlerinin ölçümlerini bu şekilde anlayabilir. Metrik sistemin modern şekli ise Uluslararası Birimler Sistemi veya kısaca SI olarak bilinir. En önemli SI birimleri; kilogram (kg), metre (m) ve saniye (s)dir.

Uzunluk Ölçümü:

Metre (m) bir uzunluk birimidir.Bir kapı kolundan döşemeye olan mesafe bir metre kadardır. Metre eşit 100 parçaya ayrılmıştır. Herbir parçaya santimetre (cm) denir. Yani, bir metrede yüz santimetre vardır.

Daha küçük bir birim ise milimetredir (mm). Bir metrede 1000 milimetre, bir santimetrede ise 10 milimetre vardır. Uzun mesafeler kilometre (km) cinsinden ölçülür. Bir kilometre 1000 metredir. Bir birimden diğerine geçiş çok kolaydır. 10 sayısının çarpanları ile bölme veya çarpma yapılacaktır. Örneğin, 945 milimetre 94,5 cm veya 0,945 m.dir.

Hacim Ölçümü:

Hacim birimi genel olarak; uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçümü gerektirir. Hacim birimleri uzunluk birimlerinden türetilebilir. Metreküp (m3) bir hacim birimidir. Ancak, metreküp çok büyük bir hacim ölçüsüdür. Pratikte daha küçük hacim ölçüleri kullanılır. Litre (L) bunlardan birisidir. Çoğu soğuk içecekler litrelik şişelerde satılmaktadır. Daha küçük hacimsel ölçümler için mililitre (ml) veyahut santimetreküp (cm3) kullanılır. Bir litrede 1000 mililitre veya 1000 cm3 vardır.

Sıvı hacimleri ölçekli silindirik kaplarla ölçülür. Bunlar laboratuvarlarda çeÅŸitli boyda ölçekli silindirik camdan yapılmışlardır. Bu tür bir silindirik ölçek kabındaki sıvı seviyesi, o sıvının hacmini gösterir. (Åžekil.1)’de görüldüğü gibi sıvı yüzeyi eÄŸridir. Sıvının hacmini okurken, eÄŸrinin taban düzeyi okunmalıdır.

Ağırlık ve Kütle Ölçümü:

Ağırlık, bir cisim üzerinde yerçekimi kuvvetinin bir ölçüsüdür. Ağırlığınız sizi yere doğru çeken kuvvettir. Kuvvetin birimi newton (N) dir. Ağırlık yaylı kantarla ölçülebilir.

Kütle, bir cisimdeki madde miktarıdır. Kütle yerçekimine bağlı değildir Kilogram (kg) kütle birimidir. Kilogram, gram (g) adı verilen 1000 eşit parçaya ayrılmıştır. Bir kağıt kıskacı yaklaşık 1 gramdır. Bir mililitre su, oda sıcaklığında bir gram kütleye sahiptir.
Kütle, bir terazi ile ölçülebilir. Kütlesi bilinmeyen bir cisim terazinin bir kefesine, bilinen kütleler ise diğer kefeye konulur. İki kefe dengeye gelince, bilinen kütleler cismin kütlesini vermiş olur.

Sıcaklık Ölçümü:

Günlük hayatta sıcaklık ölçümü, Celcius sıcaklık ölçeği ile ölçülür. Hava tahminlerinde kullanılan sıcaklık dereceleri, Celcius derecesi cinsinden verilir. Bu sıcaklık ölçeği, suyun donma ve kaynama noktasına göre düzenlenmiştir. Suyun donma noktası O°Cdir. Suyun kaynama noktası ise 100°C dir. 0-100°C arası eşit olarak derecelendirilir. Sıvılı bir termometre çevre sıcaklığı ile değişme gösterir. Vücut sıcaklığını ölçen termometreler bu esasa göre çalışır. Normal bir insanın vücut sıcaklığı 36°Cdir. Hastalanınca vücut sıcaklığı yükselir.

Özetle;

Fizik madde ile enerji ilişkisini inceleyen bir bilimdir. Hipotez gözlem ve gerçeklere dayanılarak önerilir. Hipotezler, teoriler ve bilimsel kanunlar deneylerle test edilirler. Ölçüm için metrik veya SI sistemi kullanılır. Metrik sistemde birimler on ve onun üst veya alt katlarıyla dönüştürülürler. Ağırlık bir cisme yerçekiminin etkisidir. Kütle ise cisimdeki madde miktarıdır. Celcius sıcaklık ölçeği, suyun donma ve kaynama noktasına göre ayarlanmıştır.

Galaksilerin oluÅŸumunda yeni teori

Ekim 26, 2008

Bilim adamları, galaksilerin (gökada), kütlenin ağırlıklı rol oynadığı tek bir parametreye bağlı basit bir sürecin sonucu oluştuğunu düşünüyor. Devamı

Maddenin yeni hali oluÅŸturuldu

Ekim 23, 2008

Üç boyutlu elektronik kristali uzay ortamından 100 kez daha soğuk ultra düşük sıcaklıkta soğutulan bir cihazın içinde keşfedildi.

Kanadalı bilim insanları, elektronik cihaz üretiminde önemli etkisi olabileceği belirtilen maddenin yeni bir halini keşfetti. Devamı

FiziÄŸin Tarihsel GeliÅŸimi

Ekim 7, 2008

FiziÄŸin tarisel geliÅŸimine bakıldığında çok eskiden, Mezopotamya’da IÖ 3000′lerde, Sümer ve Akad uygarlıklannda su deÄŸirmenleri kullanılıyor, ağır heykeller dikiliyor, piramitler yapılıyor, zaman, uzaklık ve hız ölçümleri gerçekleÅŸtirilebiliyordu. İÖ 2500′den sonra Eski Mısır’daki uygarlıklar da, pratik kaygılan ağır basan mühendislik sorunlarının çözümünde fizik kurallanndan yararlanmışlardı. Devamı

Fizik üzerine…

Ekim 7, 2008

Fizik, gözlenebilir evrenin temel bileÅŸenleri arasındaki etkileÅŸmelere ve maddenin yapısına iliÅŸkin temel sorunlarla ilgilenen bilim. Fizik sözcüğü, Eski Yunancada “doÄŸa” anlamına gelen physis’ten türemiÅŸtir. Uzun süre doÄŸa felsefesi olarak anılan fizik, doÄŸanın makroskopik ve mikroskopik tüm görünümlerini inceleme konusu olarak seçmiÅŸtir. … Devamı

Fiziğin Uğraş Alanı

Eylül 17, 2008

Fizik, deneysel gözlemler ve nicel ölçümlere dayanan temel bir bilim dalıdır. DoÄŸayı anlama, doÄŸal olayların neden ve sonuçlarını öğrenme ve bunları matematiksel yöntemlerle ifade etme amacıyla, doÄŸaya insanlığın yararına olacak ÅŸekilde yön verebilmektir. Tüm doÄŸa bilimlerinin kaynağı fiziktir ve tüm mühendislik dalları fizik prensiplerini kullanır. DiÄŸer bilimlerin (kimya, biyoloji…) ya da uygulama alanlarının (mühendislik, tıp…) kanunları, fizik kanunlarına dayanır; veya fizik kanunlarından türetilebilir. Fizikçi, maddenin temel özelliklerini inceler. Bunun için, maddenin temel yapıtaÅŸlarını arar, ve bunların etkileÅŸimlerini araÅŸtırır. Fizik makro ve mikro evreni yöneten, ÅŸekillendiren yasaları araÅŸtırır. Devamı

Fiziğin Doğası

Eylül 14, 2008

Fiziğin Doğasında hangi kavram ya da ne var? İçinde bulunduğumuz zamanda bu soruya cevap vermek oldukça zor.Çünkü bina o temeller üzerinde yükselmiş durumda.İnsanlığın düşünce tarihine bakıldığında pozitif bilimler oldukça yeni olarak karşımıza çıkar ama buna rağmen oldukça hızlı gelişmişlerdir.(yine düşünce tarihine göre). Devamı

Işık Kaynakları

Åžubat 28, 2008

Ay karanlık iken kırda, denizde ya da ormanda gece geçirmiş bir kimse, ortalığın ne kadar karanlık olduğunu bilir. Birkaç dakika önce görmediğimiz cisimler şafak sökerken şekillenmeye başlar. Sonra ayrıntılar belirir, renkler gözükür ve parlar, böylece gündüz başlar. Dünyamıza şekil, ayrıntı ve renk veren şey doğu ufkunda yükselmeye başlayan Güneşin ışığıdır. Güneş, yıldızlar, lâmbalar, hattâ ateş böcekleri bile ışık yayarlar. Bunlara ışıklı cisimler denir. Bütün öteki cisimler (örneğin ağaçlar, çayırlar, kitap sayfaları) ışıksızdır. Bunlar ancak ışıklı bir cisimden ışık alıp bunu gözlerimize doğru yansıttıkları zaman görünürler. Devamı

FiziÄŸin Tarihi

Åžubat 21, 2008

Bilimler içinde en eksiksiz olan dal fiziktir. Fizik, bir yandan, cisimlerin düşmesi, ışığın yayılması, titreşimler, sürtünmeler gibi, her gün tanığı olduğumuz çok sayıda doğal olayla ilgilenir; öte yandan, uygulama alanının çeşitliliği nedeniyle, günlük hayatımızın her zaman içindedir. Sözgelimi, fiziğin en önemli konularından biri olan elektrik olmasaydı, yaşama düzenimizin nasıl olacağını düşünebiliyor musunuz? Devamı

Fizik Nedir?

Åžubat 18, 2008

Fiziksel bilimlerin en temeli olan Fizik, genel ya da geçici yasalara bağlı, deneysel olarak araştırılabilen, ölçülebilen, matematiksel olarak tanımlanabilen madde ve enerji olgularıyla uğrasan bir bilim dalıdır. Kimya, astronomi, biyoloji gibi fizik de duyu organları ya da olcu araçlarıyla algılanan doğa olaylarıyla ilgilenen bir bilim dalıdır. Doğa bilimleri,bir cismin uzunluğu,kütlesi,sıcaklığı,bir olayın suresi gibi gerçeğin sadece ölçülebilen özelliklerini ele alırlar. Duyulan ve algılanan her şey ölçülemez. Bu yüzden doğa bilimleri gerçek hakkında kaçınılmaz olarak kısıtlı bir fikir verirler.Doğal olaylar dünyası temel taneciklerin sonsuz küçük dünyasıyla galaksilerin sonsuz büyük dünyası arasında uzandığından olağanüstü bir çeşitlilik gösterir. Fizik obur doğa bilimlerinin ilgilendikleri olaylarla uğraşır. Fakat bunu farklı bir acıdan ve özellikle değişik bir amaçla yapar. Fizikle obur bilimler arasındaki fark, fiziğin mümkün olduğu kadar genel yasalar koymak istemesidir. Fizikçiler bütün doğa olaylarının yorum ve açıklamasını tek bir formül altında toplamak ister. Fizik diğer fiziksel bilimlerin (astronomi,kimya ve jeoloji) temelidir. Fizik ile kimya yakın bilimler olmasına rağmen inceledikleri olaylar bakımından birbirinden ayrılırlar.Fizik,maddenin yapısında değişiklik meydana getirmeyen geçici olayları inceler,kimya ise;maddenin yapısında değişiklik meydana getiren devamlı olayları inceler. Devamı