Sanal Fizik » Dersler http://www.sanalfizik.com Fiziğin internetteki yaşam alanı Sun, 26 Jun 2011 17:13:35 +0000 en hourly 1 http://wordpress.org/?v=3.3 2011 LYS-2 Fizik Testi soru ve cevapları http://www.sanalfizik.com/2011-lys-2-fizik-testi-soru-ve-cevaplari/ http://www.sanalfizik.com/2011-lys-2-fizik-testi-soru-ve-cevaplari/#comments Sun, 26 Jun 2011 17:11:40 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=471 Bugün yapılan Lisans Yerleştirme Sınavı’nın () Fen Bilimleri Sınavı (-2)’nin testi soru ve cevap anahtarları yayınlandı.

Kitapçık için buraya tıklayınız. cevap anahtarı ise aşağıdaki tablodadır.

lys 2cevap 2011 LYS 2 Fizik Testi soru ve cevapları

2011 LYS 2 Fizik Testi soru ve cevapları Etiketler: , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/2011-lys-2-fizik-testi-soru-ve-cevaplari/feed/ 0 Madde ve Özellikleri http://www.sanalfizik.com/madde-ve-ozellikleri/ http://www.sanalfizik.com/madde-ve-ozellikleri/#comments Thu, 05 Mar 2009 17:04:31 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=220 Evrende kaplayan, hacmi, kütlesi ve eylemsizliği olan her şey olarak tanımlanır. Daha iyi bir tanım yapılması gerekirse, bir algı yada algılar bütünün sonucu olarak beyinde oluşan sinyallerinin yorumlanmasıdır. doğada katı, sıvı, gaz ve plazma halde bulanabilir.

Maddeden maddeye farklılık göstermeyen sadece madde miktarı ile değişen özelliklere maddenin özellikleri denir. Maddenin ortak özellikleri Kütle, ve eylemsizliktir.

Kütle: Cismin barındırdığı madde miktarı olarak tanımlanabilir. Eşit kollu terazi ile ölçülür. Bu ölçümde adı verilen bir referans olarak kullanılır. Ölçmede esas olan karşılaştırma olduğu için herhangi bir cismin kütle değeri evrenin her yerinde sabittir.

1887 yılında referans bir kilogram olarak kabul edilen Platin-İridyum karmışımı silindir. Fransanın Serves Kentinde Ağırlık ve Ölçümler Bürosunda korunmaktadır. 3,9 cm boyunda ve 3,9 cm çapında ki bu silindirin, platin-iridyum alaşımından yapılmasının nedeni bu alaşımın çok kararlı olmasıdır. Bu kararlılığı sayesinde yıllarca hiçbir kayba uğramadan saklanabilir.

Ağırlık: Cisme uygulanan yerçekimi kuvvetine ağırlık denir, birimi dur. Ağırlık yerçekimine bağlı olduğu için kütle değişmezken ağırlık ölçüldüğü bölgenin yer çekimi ivmesine bağlı olarak değişir.

Hacim: Cismin evrende kapladığı yere hacim denir. Her hangi bir için hacim ortamın sıcaklığına ve basınca göre değişebilir.

Eylemsizlik: Maddenin durumunu koruma eğilimine eylemsizlik adı verilir. Örneğin duran bir cisim herhangi bir etkisinde kalmadığı sürece etmez. eden bir cisim de herhangi bir altında kalmadığı sürece durmaz.

Maddenin Ayırt Adici Özellikleri:

Her madde için sabit bir değeri olan ve maddelerin birbirinden ayırt edilebilmesini sağlayan özelliklere maddenin ayırt edici özellikleri denir.

Ayırt Edici Özellik Katı Sıvı Gaz
Özkütle                                  +      +      +
Genleşme                             +      +       -
                                +      -        -
Çözünürlük                          +      +     +
İletkenlik                              +     +      +
Noktası              -      +       -
Erime Noktası                     +     -       -
Donma Noktası                   -     +       -

Öz Kütle: Birim hacimdeki kütleye öz kütle denir.

Genleşme: Isının etkisi ile cismin boyunda ve yüzeyinde meydana gelen değişikliklere genleşme denir.

Esneklik: Bir kuvvetin etkisi ile maddenin şeklinde meydana gelen değişikliğe esneklik denir.

Çözünürlük: Bir maddenin diğer madde içerisinde çözünme oranına çözünürlük denir.

İletkenlik: Maddenin elektronları bir noktadan bir noktaya ilete bilme özelliğine iletkenlik denir.

Kaynama Noktası: Sıvı haldeki bir maddenin kaynaması için gerekli olan sıcaklık değeri.

Yoğunlaşma Noktası: Gaz haldeki bir maddenin sıvı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Erime Noktası: Katı haldeki bir maddenin sıvı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Donma Noktası: Sıvı haldeki bir maddenin katı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Kaynama Noktası: Sıvı haldeki bir maddenin kaynaması için gerekli olan sıcaklık değeri.

Yoğunlaşma Noktası: Gaz haldeki bir maddenin sıvı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Erime Noktası: Katı haldeki bir maddenin sıvı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Donma Noktası: Sıvı haldeki bir maddenin katı hale geçebilmesi için gerekli olan sıcaklık değeri.

Madde ve Özellikleri Etiketler: , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/madde-ve-ozellikleri/feed/ 7 Enerji kaynakları http://www.sanalfizik.com/enerji-kaynaklari/ http://www.sanalfizik.com/enerji-kaynaklari/#comments Sun, 04 Jan 2009 23:12:41 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=206 kaynakları, herhangi bir yolla üretilmesini sağlayan kaynaklardır. Dünya üzerindeki kaynakları, klasik ve alternatif olmak üzere ikiye ayrılabilir.

Sismik prospeksiyon yöntemleriyle, yeraltının yapısının incelenebilmesi için yapay olarak elde edilen ve de depreme benzeyen sarsıntılara ihtiyaç vardır. Bu nedenle yeryüzünde ya da yerin içinde belirli bir sonucu elastik dalganın üretilmesinde, sismik yöntemin başlangıcından itibaren dinamit en yaygın olarak kullanılan enerji kaynağı olmuştur.

Sismik kaynaklar iki türlüdür; ani veya etkisel kaynaklar ve titreşimli kaynaklar. Vibroseis adı verilen sismik kaynak dışında kullanılan kaynakların hepsi etkisel kaynaklardır ve etkisel kaynaklarda enerjinin ortaya çıkması ve yakın civarına aktarılması çok ani olmaktadır. Titreşimli kaynaklar ise yeryüzünde büyük ve ağır bir kütleyi belli bir süre (6-21 sn) için belirlenmiş frekanslarda titreştirerek altına enerji gönderir.

Sismikte kullanılan enerji kaynaklarını karada ve denizde olmak üzere iki başlık altında inceleyebiliriz. Genel olarak karada vibratör, ağırlık düşürülmesi, hava tabancaları vb. kaynak olarak kullanılmaktadır. Denizde ise hava tabancaları, gaz tabancaları, su tabancaları, buhar tabancaları, sıkıştırılmış kaynaklar vb. kullanılmaktadır.

Yenilenebilir

Klasik enerji kaynaklarına alternatif olarak sunulan kaynaklardır. , rüzgar, , hidroelektrik ve jeotermal kaynaklar buna örnektir. Doğada sürekli var olan faktörlere dayalı olan bu kaynakların en önemli özelliği ise yenilenebilir olmaları ve doğaya zarar vermemeleridir.

Güneş enerjisi de hidrojen gibi yenilenebilir kaynaklardan bir tanesidir. Güneş enerjisini toplayıp ısı ve elektriğe dönüştürebilen güneş kolektörleri güneş enerjisinin kullanımındaki aracı elemandır. Genelde, evlerin çatılarına yerleştirilen bu kolektörlerin yanında bir de su deposu bulunur. Depoda bulunan su ısıtılarak, ya evin sıcak su ihtiyacı karşılanır ya da sıcak su, evin ısıtma tesisatına verilerek ısınma ihtiyacı giderilmiş olur.

Çevreye hiçbir zararı olmaması, sürekli ve yenilenebilir olması güneş enerjisini çok cazip kılar. Şüphesiz güneş enerjisinin önündeki en önemli engel, Güneş’ten yararlanma süresi çok fazla olmayan ülkelerde bu enerji tipinden yararlanılabilen gün sayısının az olmasıdır. Ayrıca, elde edilen enerjinin depolanması da bir diğer engeldir.

Alternatif enerji kaynakları içersinde en az hidrojen enerjisi kadar faydalı olabilecek bir enerji kaynağı da rüzgardır. Temiz, bol, yenilenebilir olmasının yanısıra hemen hemen tüm dünya genelinde faydalanma imkanı olan bir kaynaktır. Rüzgâr türbini adı verilen çok büyük pervaneli, yüksek kuleler aracılığıyla rüzgar enerjisi elektriğe dönüştürülür. Az sayıda, büyük enerji üretim merkezleri kurmak yerine, ülke geneline küçük üniteler halinde yayılmış rüzgar türbinleri kurmak çok daha avantajlıdır. Rüzgâr, üretiminin yanısıra hidrojen üretiminde de söz sahibi olabilir. Rüzgârdan elde edilecek elektrikle suyun elektroliz edilmesi sonucunda; su, oksijen ve hidrojen elementlerine ayrılarak çok ucuz bir yolla hidrojen elde edilmiş olacaktır.

1990′lı yıllarda kullanımı en hızlı artan enerji kaynağı olan rüzgar enerjisi, bu avantajları sayesinde tüm dünyanın dikkatini çekmeye devam ediyor. Danimarka toplam elektrik enerjisinin yaklaşık %20′sini rüzgardan elde ederek oran olarak dünyada birinci sıradayken, Almanya da 2007 yılındaki verilere göre, 22.247 megawatt kurulu ile rüzgar enerjisi kullanımında en ön sıralardadır. Almanya’yı en yakından takip eden ABD’nin kurulu gücü ise 16.818 megawatt civarındadır.

Jeotermal enerji, yeryüzünün kabuğunda bulunan ısıdır. Bu enerjiden, yer yüzeyine çıkan sıcak sular aracılığıyla yararlanılır. En eski çağlardan bu yana kullanılan kaplıcalar jeotermal enerjinin ilk kullanım alanlarıdır. Jeotermal enerjiden, kaynağın sıcaklığına bağlı olarak ısıtma uygulamalarında kullanılabilir ya da elektrik üretiminde yararlanılır. Elektrik enerjisi üretimi amaçlı santrallar 20. yüzyılın başlarından itibaren kurulmaya başlanmıştır.

Jeotermal enerji; kaynağın, dünya enerji tüketimine kıyasla çok büyük olması nedeniyle ve kullanılan sıcak suyun reenjeksiyon ile tekrar yer altına verilmesi koşuluyla yenilenebilir enerjiler arasında sayılır.

Dalga enerjileri

Okyanus denizler gibi büyük su kütlelerinde meydana gelen dalgaların enerjisinden yararlanabilmektir. Yenilenebilir enerji formlarından bir tanesidir.

Üretilmesindeki zorluklar:

  • Dalgaların yüksek gücüne karşın düşük hızlarda ve farklı yönlerde etmesi
  • En güçlü fırtınalara ve tuzlu suyun neden olacağı paslanmaya dayanabilecek yapıların yüksek maliyeti
  • Kurulum ve bakım giderlerinin yüksekliğidir.

Dalga enerjisinin toplam enerji potansiyeli, toplam enerji büyüklüğü 2.5 terawat olarak hesaplanan gel-git enerjisinden çok daha fazladır. Sahilleri güçlü rüzgarlara maruz kalan ülkeler, enerji ihtiyaçlarının %5 veya daha fazlasını dalga enerjisinden karşılayabilirler.

Hidrojen

Hidrojen birincil enerji kaynaklarından üretilen bir yakıt olup temiz bir enerji kaynağı olarak kullanılabilecek önemli bir elementtir. Fakat dünyada tek başına bulunmadığından önce üretilmesi gerekir. Halihazırda çok pahalı olan bu üretim, su ve doğalgaz gibi elementlerdeki hidrojenin ayrıştırılmasıyla yapılır. Bu şekilde elde edilen hidrojen pillerine yakıt hücresi adı verilmektedir. Şu anda bazı otomobiller hem benzin, hem de hidrojenin kullanıldığı hibrid (melez) yakıt yöntemiyle çalışmaktadır. Böylece açığa çıkan kirli havanın miktarı %30–40 oranında azaltılabilmektedir.

Hidrojenin, 20 yıl içersinde çok daha aktif olarak kullanılması planlanmaktadır. Şu anda hidrojen yakıt konusunda elde edilen en önemli ilerleme İzlanda’da yaşanmaktadır. 1999 yılında, akaryakıt firması Shell ve otomobil firması Daimler-Chrysler ile İzlanda hükümeti arasında imzalanan anlaşma, İzlanda’yı hidrojen yakıtlı bir ülke haline getirmeyi amaçlamaktadır. 9Daimler-Chrysler İzlanda için, hidrojenle çalışan otobüs ve otomobiller üretirken, Shell de İzlanda genelinde hidrojen istasyonları açmayı planlamıştır. İzlanda’da elde edilecek muhtemel bir başarı, hidrojenli otomobillerde seri üretime geçilmesini son derece hızlandıracaktır.

Alternatif kaynakların faydaları

Alternatif enerji kaynakları kullanılarak, karbon temelli bir enerji yapısından, hidrojen temelli bir yapıya geçilmesi amaçlanıyor. Bu sayede çevre kirliliğinin önüne geçilirken, enerji maliyetleri de büyük oranda azalacak. Ayrıca, halihazırda enerji ithal eder durumda olan ve bu yüzden dünyanın belli ülkelerine enerji bakımından bağımlı olarak varlığını sürdüren devletlerin birçoğu kendi enerjisini kendi üretir hale gelecektir. Bu da dünya genelinde gözle görülür bir siyasi ve ekonomik rahatlama sağlıyacaktır.

Enerji kaynakları Etiketler: , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/enerji-kaynaklari/feed/ 5 Enerji Nedir? http://www.sanalfizik.com/enerji-nedir/ http://www.sanalfizik.com/enerji-nedir/#comments Mon, 22 Dec 2008 18:53:11 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=199 yapabilme yeteneğidir. ’ye sahip olan bir , bir yol boyunca bir etki ettirme yeteneğine sahiptir. Örneğin, yerde yuvarlanan bir top bu etkiye sahiptir. Enerji mekanikte iki türe ayrılabilir: () enerji ve (durum) enerji.

Hareket halindeki herhangi bir cismin kinetik enerjisi vardır. Bir cismin sahip olduğu , cismin kütlesi ve hızına bağlıdır. Bu ilişki, kinetik Enerji Nedir?şeklinde ifade edilebilir.

Bu durumda 90 km/saat hızla hareket eden bir otomobil ile bir tren düşünelim. Kütlesi çok büyük olan trenin kinetik enerjisi otomobilinkinden daha büyüktür. Aynı şekilde, kütleleri aynı iki otomobil ele alalım. Bunlardan birisi 90 km/saat, diğeri ise 40 km/saat hızla hareket etsinler. Hızı büyük olanın kinetik enerjisi daha büyük olacaktır.

Hareketsiz duran bir cismin de enerjisi vardır. Bu enerji cismin konumuna bağlıdır. Yerden bir yükseğe kaldırılan bir cismi ele alalım. Bu cismin yere göre bir enerjisi vardır. Bu enerjiye, yani durum enerjisine potansiyel enerji diyoruz.

ptansiyel Enerji Nedir?

Örneğin, 1000 N ‘luk bir cisim 5 m yükseğe kaldırılırsa potansiyel enerjisi 5000 J olmaktadır. Benzer şekilde sıkıştırılmış bir yayın sahip olduğu enerjiye potansiyel enerji diyoruz. serbest bırakılınca önünde bulunan bir cismi hızla attırabilir. Yayın potansiyel enerjisi; yaypot Enerji Nedir? ile verilir. Burada k yayın esneklik sabiti (N/m) ve x ise sıkışma veya uzama miktarıdır.

Enerji Nedir? Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/enerji-nedir/feed/ 15 Güç Nedir? http://www.sanalfizik.com/guc-nedir/ http://www.sanalfizik.com/guc-nedir/#comments Tue, 02 Dec 2008 23:43:52 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=188 Fizikte kavramı bir işin yapılma hızını gösterir. Yani, zamanda yapılan işe güç denir. Örneğin, büyük bir , küçük bir motordan daha güçlüdür. Büyük daha az zamanda bir işi yapabilir, işi yaparken daha az kullanılması daha çok gücün sarfedildiğini gösterir. Güç birimi (W) dır. Bir her saniye başına bir jul’lük yapıldığını gösterir. Güç birimi ( = J/s) olup, buhar makinasını icat eden James ’ın adı verilmiştir.

Bir makinanın gücünü bulmak için:

Güç (watt) = İş (j) / Zaman (s) ; P =W/t

Pratikte güç birimi olarak (= ) kullanılır. Bu birim bir atın yapacağı işe göre tanımlanmıştır. Bir beygir gücü 746 Watt’a eşittir.

Örnek: Bir takım makaralar kullanmak suretiyle 900 N’luk bir kayık kaldırılmak
isteniyor. Kayık 50 saniyede 2 kaldırılmıştır. Harcanan güç kaç watt’tır?

Çözüm:
W = F.x
W = 900Nx2m = 1800J

P =W/t = 1800 J / 50 s
P= 36 W

Güç Nedir? Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/guc-nedir/feed/ 12 İş Nedir ? http://www.sanalfizik.com/is-nedir/ http://www.sanalfizik.com/is-nedir/#comments Thu, 27 Nov 2008 22:44:43 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=163 Bir futbol topuna vurunuz, bir basket topunu fırlatınız. Tahta bir çerçeveye çivi çakınız. Herbir durumda bir etmiştir. Bir cismi harekete geçirmek için gerekmektedir. bir itme veya çekmedir.

Bir kuvvet daima bir harekete sebep olabilir mi? Üzerinde çalıştığınız masaya bastırın veya odanızın duvarını kuvvetlice itiniz. Masa veya duvar hareket edebilir mi? Ellerinizin avuç içlerini birlikte bastırıp, kuvvetlice itiniz. Eğer zıt kuvvetler birbirini dengeliyorsa elleriniz hiçbir surette hareket etmeyecektir. Dengelenmiş demek kuvvetlerin eşit fakat birbirlerine zıt yönde olduklarını belirtir. Dengelenmemiş demek kuvvetlerden birinin diğerinden daha büyük olmasını gösterir. Hareket, zıt kuvvetlerin dengelenmediği durumda ortaya çıkar.

Masanızı ittiğinizde, masanın da sizi eşit bir kuvvetle ittiğini düşünebilirsiniz. Zıt kuvvetler dengelenmiştir, öyle ki masa hareketsiz halde kalır.

Bir cismi harekete geçirecek olan kuvvet hesaplanabilir. Kuvvetin şiddeti harekete geçirilecek cismin kütlesiyle ivmesine bağlıdır. Masayı harekete geçirmek, bir kitabı hareket ettirmekten daha zordur. Zira, kitabın kütlesi daha azdır. Kuvvet birimi (N) olup, F harfi ile gösterilir.

İş:
Çim biçmek bir iştir. Bir arabayı yıkamak ve ağırlık kaldırmak ta işe bir örnektir. Fizikte ise işin kesin bir tanımı vardır. İş, kuvvet ile bunun etkisiyle kuvvet doğrultusunda hareket eden bir cismin aldığı yolun
çarpımıdır.

İş= Kuvvet x simgesel olarakta; W=F.x ile ifade edilir.

Kuvveti newton cinsinden ve yolu ise cinsinden ölçüyoruz. İş birimi (J) dür. Bir newtonluk kuvvetin tesiriyle bir metre yol alan bir cisme yapılan bir jul’dür. 10 newtonluk kuvvetin etkisiyle 1 metrelik taşınan bin sandık üzerinde yapılan ise 10 jul’dür.

Örnek: 100 newtonluk bir kuvvetin etkisiyle beton bir blok 1,5 m hareket ettiriliyor. Yapılan iş nedir?

Çözüm : iş= kuvvet x yerdeğiştirme
W= F.x
W= 100 N . 1,5m
W= 150 N.m = 150 Joule

İş Nedir ? Etiketler: , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/is-nedir/feed/ 15 Bilim Ve Bilimsel Çalışma Basamakları http://www.sanalfizik.com/bilim-ve-bilimsel-calisma-basamaklari/ http://www.sanalfizik.com/bilim-ve-bilimsel-calisma-basamaklari/#comments Thu, 20 Nov 2008 19:17:09 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=159 Bir insanı her ‘Neden’ ve ‘Nasıl’ sorularını sorar. Bilim de hep bu sorulara yanıt arar.
Bilim ile uğraşan kişiler bir konuda toplamak ve sonuca ulaşmak için çalışma basamaklarını izlerler. çalışma basamaklarının ilk adımı, gözlemlediğiniz bir olay hakkında soru sormaktır.

Bilimsel Çalışma Basamakları

1. Problemi tanımlayıp ortaya koymak
Bilim insanları, genellikle problemi bir soru ile ortaya koyarlar. Örneğin, “Domates bitkisi oda sıcaklığından yüksek sıcaklıklarda daha hızlı mı büyür?” sorusu sizin için bilimsel çalışma basamaklarını kullanarak çözebileceğiniz bir sorudur.

2. Bilgi toplamak
Daha önce gördüğünüz olaylar üzerinde düşünmek, yeni gözlemlerde bulunmak, sizin çalıştığınız konu üzerinde çalışan başka birileri var ise onlarla ya da o konunun uzmanı olan kişilerle alışverişinde bulunmak, taraması yapmak gibi çalışmaları kapsar.

3. kurmak
Bilim insanları ele aldıkları problemin çözümüne yönelik olarak bulmayı umut ettikleri sonuçları bir hipotez şeklinde ortaya koyarlar. Hipotez problemin çözümüne yönelik önerilmiş cevaptır. Çözmek için uğraştığınız problemin olası yanıtı hakkında, topladığınız bilgilere dayanarak önceden bir tahminde bulunmak anlamına gelir.

4. Yapmak
Kurulan hipotezi test etmek için bilim insanları deney yaparlar. Örneğin, “Oda sıcaklığından yüksek sıcaklıklarda domates bitkisinin daha hızlı büyüyebileceğini” varsaymak bir hipotezdir. Bu hipotezin doğru olup olmadığı, kontrollü deneyler yapılarak kanıtlanmalıdır. Hipotezin doğruluğu kanıtlanırsa o hipotez, TEORİ haline ulaşır.

5. ve toplamak
Bilim insanları, yaptıkları deneyleri çok dikkatli gözlemler ve elde ettiklerini düzenli bir şekilde kayıt ederler. Bu kayıtlara, bilim dilinde VERİ denir.

6. Verileri düzenlemek ve analiz etmek
Bilim insanları elde ettikleri verileri düzenlerler. Grafikler, tablolar ve diyagramlar, verileri düzenlemekte kullanılan yöntemlerdir.

7. Sonuca ulaşmak
Verileri değerlendirerek elde ettiğimiz , hipotezimizin doğru olup olmadığını gösteren bir özettir. Elde ettiğimiz , bazen hipotezimizi değiştirmemizi gerektirebilir.

8. Sonucu yayımlamak
Bilimsel çalışma basamaklarını izleyen kişiler ulaştıkları sonucu toplantılar yoluyla ya da makaleler yazarak kamuoyuna sunarlar. Böylelikle diğer insanlar, yapılan bu çalışmaları kendileri de deneyip ya probleme yeni bir bakış açısı getirebilir ya da bu çalışmaları daha ileri araştırmalara taşıyabilirler.

Bilim Ve Bilimsel Çalışma Basamakları Etiketler: , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/bilim-ve-bilimsel-calisma-basamaklari/feed/ 1 Uluslararası Birim Sistemi http://www.sanalfizik.com/uluslararasi-birim-sistemi/ http://www.sanalfizik.com/uluslararasi-birim-sistemi/#comments Fri, 07 Nov 2008 17:04:43 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=147 Sistemi ya da Uluslararası Ölçüm Sistemi (Fransızca: Système international d’unités, kısaca Sİ), 1960′taki “Ağırlıklar ve Ölçümler” genel konferansında tanımlandı ve buna resmi bir statü verildi. Bu sistem bilimde ve teknolojide kullanmak üzere önerilmiştir. SI Sistemi’nin genel kabulü, teknik iletişimi kolaylaştırmaya yöneliktir.

Yazılı tarihle başlayan ölçme teknikleri içinde ilk uzunluk standardı, parmak kalınlığı, el genişliği, karış, ayak gibi orta boyuttaki bir insanın vücudundaki parça veya mesafelerden yola çıkılarak oluşturulmuştur. Örneğin, Nil üzerinde Chaldees’te MÖ 4000 yıllarında Firavun’un Dirseği yaygın bir standarttı ve 1 dirsek, 1/2 ayak, 2 karış, 6 el genişliği ya da 24 parmak kalınlığına eşit sayılıyordu. Bugünkü birimlerde, Firavun Dirseği 463,3 mm.’ye denk gelmektedir. MS 1101 yılında Kral I. Henry tarafından standart olması önerilen ve I. Henry’nin burnundan el baş parmağına kadar olan mesafe olarak tanımlanan yarda kısmen de olsa bugün hala kullanılmaktadır.

Toplumlar arası ilişkilerin sıklaşması ile birlikte özellikle ağırlık ve uzunluk birimlerini karşılaştıracak, bu konuda birliği sağlayacak bir ölçme sistemine ihtiyaç duyulmuş ve bilimsel bir yaklaşım aranmaya başlanmıştır. 17.yüzyılın ortalarında Fransa’da uzunluk ve ağırlık birimleri konusundaki karmaşayı gidermek ve bu konuda birliği sağlamaya yönelik sistematik bir çalışma başlatılmıştır.

Zaman içinde gelişen ile birlikte ortak bir birime ihtiyaç duyulması sonucu 1528 yılında, geçerli ölçme ve ağırlık sisteminin, dünyanın boyutlarından oluşturulması fikri Fransız Fizikçi Jean Fernel tarafından ortaya atılmıştır. 1581 yılında ’nun sarkacı bulması, 1665 yılında Huyghens’in sarkacı zamanı kaydetmek için kullanması ve 1671 yılında Picard’ın sarkacı uzunluk standardı olarak önermesi ölçü birliği ile ilgili olarak yapılan ilk bilimsel çalışmalardır. Referans uzunluk olarak da Paris ile Amiens arasındaki mesafenin, bu şehirden geçen meridyen boyunca ölçülmesi önerilmiştir. Daha sonraki yıllarda birçok değişik öne sürülmüş ancak 1790′lı yıllarda tekrar dünyanın çevresinden uzunluk birimi türetilmeye karar verilmiştir.

Mart 1790′da Paris’te toplanan Adamları Akademisi’nin, Dunkirk-Barcelona üzerinden geçen meridyenin 1/40.000.000′ini yeni referans uzunluk olarak kabul etmesiyle uzunluk biriminin dünyanın özellikleri üzerinden türetilmesi gerekliliği tekrar gündeme gelmiştir. Birimin adı da Yunanca Metrondan alınan olarak kabul edilmiştir. 1793 yılında yapımına karar verilen prototipi, 25×40,5 mm kesite sahip saf platin bir çubuktur. Bu yeni prototipi 22 Haziran 1799′da sistemin uzunluk standardı olarak, Hollandalı Jan Hendrik van Swinden tarafından Fransız otoritelere (Corps Legislatif) sunulmuştur. Standart aynı yıl Fransız Ulusal Arşivi’ne kaldırılmış ve Arşiv olarak adlandırılmıştır.

Fransa’da 1837 yılında kabul edilen Ölçü ve Ağırlıklar Kanunu ile uzunluk ölçüleri için metrenin tek geçerli birim olduğu açıklanmıştır. Bundan sonra geçen 30 sene içinde üretilen 25 metre prototipi bazı dünya ülkelerine dağıtılmıştır.

1869′da, 12 ülke tarafından metrik sistemin resmen kabul edilmesinin ardından, birkaç Fransız üye ve diğer ülkelerin temsilcilerinden oluşan CIM (Commission Internationale de Metre) olarak adlandırılan bir komisyon kurulmuştur. 1870 Ağustos’unda Paris’te toplanan CIM, metrenin yanı sıra birimini de uluslararası standartlarda üretmeye karar vermiştir.

Ayrıca ondalık bir sistem olduğundan birimlerin ondalık katlarını, astkatlarını temsil eden standart önekler (prefıxes) ve öneklerin sembolleri de tanımlanmıştır. SI sisteminin en pratik özelliklerinden biri ondalık bir sistem oluşudur. Birimin büyüklüğü 10 sayısının pozitif veya negatif tam sayı kuvvetlerini temsil eden çeşitli önekler kullanılılarak değiştirilebilmekte yani, yeni birimler üretilebilmektedir. Örnek; 103 metre (m) = 1 000 metre (m) = 1 kilometre (km) 10-12 farad (F) = 0,000 000 000 001 farad (F) = 1 picofarad (pF)

SI Birimler
Nicelik Birim Sembol
Uzunluk metre m
Kütle kilogram kg
Zaman saniye s
Elektrik akımı Amper A
Sıcaklık kelvin K
Aydınlanma şiddeti cd
Madde Miktarı mol mol
+Bazı SI türeme birimleri için özel isimler ve semboller
Fiziksel

Nicelik

 SI Biriminin
Adı		 SI Birimi
için Sembol		 SI Biriminin
Tanımı
newton N kg m s −2
Basınç Pa N/m2 = kg m −1 s−2
J N m = kg m2 s−2
watt W J/s = kg m2 s−3
Yük coulomb C A · s
Elektriksel Farkı volt V W/A = J/C = kg m2 A−1 s−3
Elektriksel Direnç ohm Ω V/A = kg m2 A−2 s−3
Elektriksel İletkenlik siemens S Ω−1 = kg−1 m−2 A2 s3
Elektriksel Sığa farad F C/V = A2 s4 kg−1 m−
Manyetik Akı weber Wb kg m2 s−2 A−1
İndüktans henry H Wb/A = kg m2 A−2 s−2
Manyetik Akı Yoğunluğu tesla T Wb/m2 = kg s−2 A−1
Aydınlanma Akısı lümen lm cd · sr
Aydınlanma lüks (aydınlanma) lx lm/m2 = cd sr m−2
Frekans hertz Hz s−1 (saniyede salınım)
Radyoaktivite bekerel Bq s−1 (saniyede bozunma)
Uluslararası Birim Sistemi Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/uluslararasi-birim-sistemi/feed/ 5 Ölçme http://www.sanalfizik.com/olcme/ http://www.sanalfizik.com/olcme/#comments Sun, 02 Nov 2008 09:01:41 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=142 bilimin bir parçasıdır. Sayılar ve birimler ölçüm yapmak için kullanılırlar. Bazı şeylerin ölçümünde kullanılan sayılar ve birimler hakkında halihazırda bazı bilgileriniz vardır.

Şimdi, herhangi bir şeyin uzunluğunu ne şekilde ölçebileceğinizi düşününüz. Bir cetvele ihtiyaç duyduğunuzu hemen anlıyorsunuz. Herhangi bir şeyi elinize geçirip onun uzunluğunu bir cetvel olarak kullanabilirsiniz. Uzun mesafeleri ölçmek için ayakkabınızın uzunluğunu bir olarak alabilirsiniz.

Ölçtüğünüz uzunluğun 25 ayak uzunluğunda olduğunu kabul edelim. Aynı ölçümü başkalarına yaptıralım. Onlar aynı sonucu verebilecekler mi? Ölçüm yaptırdığımız kimselerin ayak uzunluklarıoldukça farklıolabilir. Kullanılır olmakla birlikte, ölçüm biriminiz pratik sayılamaz. Pratik ölçümler yapabilmek için, bir ölçme standardı kullanılmalıdır. Standart ise ölçüm yapan bir kimsenin kullandığı sabit bir niceliktir.

Çoğu kimselerin kullandığı birimler sistemi metrik sistemdir. Tüm ülkelerdeki bilim adamları çalışmalarında bu birimleri kullanmaktadırlar. Yeryüzündeki tüm bilim adamları diğerlerinin ölçümlerini bu şekilde anlayabilir. Metrik sistemin modern şekli ise Uluslararası Birimler Sistemi veya kısaca SI olarak bilinir. En önemli SI birimleri; kilogram (kg), (m) ve saniye (s)dir.

Uzunluk Ölçümü:

Metre (m) bir uzunluk birimidir.Bir kapı kolundan döşemeye olan mesafe bir metre kadardır. Metre eşit 100 parçaya ayrılmıştır. Herbir parçaya santimetre (cm) denir. Yani, bir metrede yüz santimetre vardır.

Daha küçük bir ise milimetredir (mm). Bir metrede 1000 milimetre, bir santimetrede ise 10 milimetre vardır. Uzun mesafeler (km) cinsinden ölçülür. Bir 1000 metredir. Bir birimden diğerine geçiş çok kolaydır. 10 sayısının çarpanları ile bölme veya çarpma yapılacaktır. Örneğin, 945 milimetre 94,5 cm veya 0,945 m.dir.

Hacim Ölçümü:

kap ÖlçmeHacim birimi genel olarak; uzunluk, genişlik ve yükseklik ölçümü gerektirir. Hacim birimleri uzunluk birimlerinden türetilebilir. Metreküp (m3) bir hacim birimidir. Ancak, metreküp çok büyük bir hacim ölçüsüdür. Pratikte daha küçük hacim ölçüleri kullanılır. Litre (L) bunlardan birisidir. Çoğu soğuk içecekler litrelik şişelerde satılmaktadır. Daha küçük hacimsel ölçümler için (ml) veyahut santimetreküp (cm3) kullanılır. Bir litrede 1000 veya 1000 cm3 vardır.

Sıvı hacimleri ölçekli silindirik kaplarla ölçülür. Bunlar laboratuvarlarda çeşitli boyda ölçekli silindirik camdan yapılmışlardır. Bu tür bir silindirik ölçek kabındaki sıvı seviyesi, o sıvının hacmini gösterir. (Şekil.1)’de görüldüğü gibi sıvı yüzeyi eğridir. Sıvının hacmini okurken, eğrinin taban düzeyi okunmalıdır.

Ağırlık ve Kütle Ölçümü:

Ağırlık, bir cisim üzerinde yerçekimi kuvvetinin bir ölçüsüdür. Ağırlığınız sizi yere doğru çeken kuvvettir. Kuvvetin birimi (N) dir. Ağırlık yaylı kantarla ölçülebilir.

Kütle, bir cisimdeki miktarıdır. Kütle yerçekimine bağlı değildir Kilogram (kg) kütle birimidir. Kilogram, gram (g) adı verilen 1000 eşit parçaya ayrılmıştır. Bir kağıt kıskacı yaklaşık 1 gramdır. Bir mililitre su, oda sıcaklığında bir gram kütleye sahiptir.
Kütle, bir terazi ile ölçülebilir. Kütlesi bilinmeyen bir cisim terazinin bir kefesine, bilinen kütleler ise diğer kefeye konulur. İki kefe dengeye gelince, bilinen kütleler cismin kütlesini vermiş olur.

Sıcaklık Ölçümü:

Günlük hayatta sıcaklık ölçümü, sıcaklık ölçeği ile ölçülür. Hava tahminlerinde kullanılan sıcaklık dereceleri, Celcius derecesi cinsinden verilir. Bu sıcaklık ölçeği, suyun donma ve noktasına göre düzenlenmiştir. Suyun donma noktası O°Cdir. Suyun noktası ise 100°C dir. 0-100°C arası eşit olarak derecelendirilir. Sıvılı bir termometre çevre sıcaklığı ile değişme gösterir. Vücut sıcaklığını ölçen termometreler bu esasa göre çalışır. Normal bir insanın vücut sıcaklığı 36°Cdir. Hastalanınca vücut sıcaklığı yükselir.

Özetle;

madde ile ilişkisini inceleyen bir bilimdir. Hipotez gözlem ve gerçeklere dayanılarak önerilir. Hipotezler, teoriler ve bilimsel kanunlar deneylerle test edilirler. Ölçüm için metrik veya SI sistemi kullanılır. Metrik sistemde birimler on ve onun üst veya alt katlarıyla dönüştürülürler. Ağırlık bir cisme yerçekiminin etkisidir. Kütle ise cisimdeki madde miktarıdır. Celcius sıcaklık ölçeği, suyun donma ve kaynama noktasına göre ayarlanmıştır.

Ölçme Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/olcme/feed/ 5 Deneysel Fizik http://www.sanalfizik.com/deneysel-fizik/ http://www.sanalfizik.com/deneysel-fizik/#comments Sun, 02 Nov 2008 08:42:14 +0000 Levent http://www.sanalfizik.com/?p=139 Fizikte daima yapılarak sonuca varılır. Yapılan çalışmaların kayıtları daima hassas olarak alınmalıdır. bir çalışma şu şekilde sıralanabilir:

a. . Bir deneyi yaparken hangi soruyu cevaplamayı umuyorsunuz?
b. İşlem. Ne gibi şeyler yapıyorsunuz?
c. Gözlemler.Ne gibi şeyler görüyor, işitiyor veya hissediyorsunuz? Ne değişiklikler meydana gelmiştir?
d. . Gözlemlerinize dayanarak, soruna cevabınız nedir?

Deneylerin çoğu bir kontrola sahiptir. Bir kontrol, kıyaslama için bir standard olmaktadır. Kontrol işlemin bir parçası olabilir. Bir doktor yeni bir ilacı denemektedir. İki grup insan olsun. Bir gruba ilacı versin. Diğerine ise ilaç verilmesin. Bu grupların ikisi de hasta olabilir. Burada ilaç verilmeyen grup, kontrol grubudur. Diğerleri ise denek sayılabilir.

Deneysel Fizik Etiketler: , , , , , ,
]]> http://www.sanalfizik.com/deneysel-fizik/feed/ 1