Uluslararası Birim Sistemi
Kasım 7, 2008
Uluslararası Birim Sistemi ya da Uluslararası Ölçüm Sistemi (Fransızca: Système international d’unités, kısaca SÄ°), 1960′taki “Ağırlıklar ve Ölçümler” genel konferansında tanımlandı ve buna resmi bir statü verildi. Bu sistem bilimde ve teknolojide kullanmak üzere önerilmiÅŸtir. SI Birim Sistemi’nin genel kabulü, teknik iletiÅŸimi kolaylaÅŸtırmaya yöneliktir.
Yazılı tarihle baÅŸlayan ölçme teknikleri içinde ilk uzunluk standardı, parmak kalınlığı, el geniÅŸliÄŸi, karış, ayak gibi orta boyuttaki bir insanın vücudundaki parça veya mesafelerden yola çıkılarak oluÅŸturulmuÅŸtur. ÖrneÄŸin, Nil üzerinde Chaldees’te MÖ 4000 yıllarında Firavun’un DirseÄŸi yaygın bir standarttı ve 1 dirsek, 1/2 ayak, 2 karış, 6 el geniÅŸliÄŸi ya da 24 parmak kalınlığına eÅŸit sayılıyordu. Bugünkü birimlerde, Firavun DirseÄŸi 463,3 mm.’ye denk gelmektedir. MS 1101 yılında Kral I. Henry tarafından standart olması önerilen ve I. Henry’nin burnundan el baÅŸ parmağına kadar olan mesafe olarak tanımlanan yarda kısmen de olsa bugün hala kullanılmaktadır.
Toplumlar arası iliÅŸkilerin sıklaÅŸması ile birlikte özellikle ağırlık ve uzunluk birimlerini karşılaÅŸtıracak, bu konuda birliÄŸi saÄŸlayacak bir ölçme sistemine ihtiyaç duyulmuÅŸ ve bilimsel bir yaklaşım aranmaya baÅŸlanmıştır. 17.yüzyılın ortalarında Fransa’da uzunluk ve ağırlık birimleri konusundaki karmaÅŸayı gidermek ve bu konuda birliÄŸi saÄŸlamaya yönelik sistematik bir çalışma baÅŸlatılmıştır.
Zaman içinde geliÅŸen teknoloji ile birlikte ortak bir birime ihtiyaç duyulması sonucu 1528 yılında, geçerli ölçme ve ağırlık sisteminin, dünyanın boyutlarından oluÅŸturulması fikri Fransız Fizikçi Jean Fernel tarafından ortaya atılmıştır. 1581 yılında Galileo’nun sarkacı bulması, 1665 yılında Huyghens’in sarkacı zamanı kaydetmek için kullanması ve 1671 yılında Picard’ın sarkacı uzunluk standardı olarak önermesi ölçü birliÄŸi ile ilgili olarak yapılan ilk bilimsel çalışmalardır. Referans uzunluk olarak da Paris ile Amiens arasındaki mesafenin, bu ÅŸehirden geçen meridyen boyunca ölçülmesi önerilmiÅŸtir. Daha sonraki yıllarda birçok deÄŸiÅŸik fikir öne sürülmüş ancak 1790′lı yıllarda tekrar dünyanın çevresinden uzunluk birimi türetilmeye karar verilmiÅŸtir.
Mart 1790′da Paris’te toplanan Bilim Adamları Akademisi’nin, Dunkirk-Barcelona üzerinden geçen meridyenin 1/40.000.000′ini yeni referans uzunluk olarak kabul etmesiyle uzunluk biriminin dünyanın özellikleri üzerinden türetilmesi gerekliliÄŸi tekrar gündeme gelmiÅŸtir. Birimin adı da Yunanca Metrondan alınan Metre olarak kabul edilmiÅŸtir. 1793 yılında yapımına karar verilen metre prototipi, 25×40,5 mm kesite sahip saf platin bir çubuktur. Bu yeni metre prototipi 22 Haziran 1799′da metrik sistemin uzunluk standardı olarak, Hollandalı Jan Hendrik van Swinden tarafından Fransız otoritelere (Corps Legislatif) sunulmuÅŸtur. Standart aynı yıl Fransız Ulusal ArÅŸivi’ne kaldırılmış ve ArÅŸiv Metre olarak adlandırılmıştır.
Fransa’da 1837 yılında kabul edilen Ölçü ve Ağırlıklar Kanunu ile uzunluk ölçüleri için metrenin tek geçerli birim olduÄŸu açıklanmıştır. Bundan sonra geçen 30 sene içinde üretilen 25 metre prototipi bazı dünya ülkelerine dağıtılmıştır.
1869′da, 12 ülke tarafından metrik sistemin resmen kabul edilmesinin ardından, birkaç Fransız üye ve diÄŸer ülkelerin temsilcilerinden oluÅŸan CIM (Commission Internationale de Metre) olarak adlandırılan bir komisyon kurulmuÅŸtur. 1870 AÄŸustos’unda Paris’te toplanan CIM, metrenin yanı sıra kütle birimini de uluslararası standartlarda üretmeye karar vermiÅŸtir.
Ayrıca ondalık bir sistem olduğundan birimlerin ondalık katlarını, astkatlarını temsil eden standart önekler (prefıxes) ve öneklerin sembolleri de tanımlanmıştır. SI sisteminin en pratik özelliklerinden biri ondalık bir sistem oluşudur. Birimin büyüklüğü 10 sayısının pozitif veya negatif tam sayı kuvvetlerini temsil eden çeşitli önekler kullanılılarak değiştirilebilmekte yani, yeni birimler üretilebilmektedir. Örnek; 103 metre (m) = 1 000 metre (m) = 1 kilometre (km) 10-12 farad (F) = 0,000 000 000 001 farad (F) = 1 picofarad (pF)
| Fiziksel Nicelik | Birim | Sembol |
|---|---|---|
| Uzunluk | metre | m |
| Kütle | kilogram | kg |
| Zaman | saniye | s |
| Elektrik akımı | Amper | A |
| Sıcaklık | kelvin | K |
| Aydınlanma şiddeti | candela | cd |
| Madde Miktarı | mol | mol |
| +Bazı SI türeme birimleri için özel isimler ve semboller | |||
|---|---|---|---|
| Fiziksel
Nicelik |
SI Biriminin Adı |
SI Birimi için Sembol |
SI Biriminin Tanımı |
| Kuvvet | newton | N | kg m s −2 |
| Basınç | pascal | Pa | N/m2 = kg m −1 s−2 |
| Enerji | joule | J | N m = kg m2 s−2 |
| Güç | watt | W | J/s = kg m2 s−3 |
| Elektriksel Yük | coulomb | C | A · s |
| Elektriksel Potansiyel Farkı | volt | V | W/A = J/C = kg m2 A−1 s−3 |
| Elektriksel Direnç | ohm | Ω | V/A = kg m2 A−2 s−3 |
| Elektriksel İletkenlik | siemens | S | Ω−1 = kg−1 m−2 A2 s3 |
| Elektriksel Sığa | farad | F | C/V = A2 s4 kg−1 m− |
| Manyetik Akı | weber | Wb | kg m2 s−2 A−1 |
| İndüktans | henry | H | Wb/A = kg m2 A−2 s−2 |
| Manyetik Akı Yoğunluğu | tesla | T | Wb/m2 = kg s−2 A−1 |
| Aydınlanma Akısı | lümen | lm | cd · sr |
| Aydınlanma | lüks (aydınlanma) | lx | lm/m2 = cd sr m−2 |
| Frekans | hertz | Hz | s−1 (saniyede salınım) |
| Radyoaktivite | bekerel | Bq | s−1 (saniyede bozunma) |
Benzer Yazılar:
Yorumlar
Bir Yorum to “Uluslararası Birim Sistemi”
Sizin Yorumunuz?
[...] adamları diğerlerinin ölçümlerini bu şekilde anlayabilir. Metrik sistemin modern şekli ise Uluslararası Birimler Sistemi veya kısaca SI olarak bilinir. En önemli SI birimleri; kilogram (kg), metre (m) ve saniye [...]